de Hormonendans

de Hormonendans


Inhoud


Let’s Dance

De intelligentie van ons lichaam is in handen van onze hormonen en ons brein. Hormonen zijn informatiestoffen welke de communicatieprocessen in je lichaam reguleren. Ze spelen een belangrijke rol bij elk aspect van je gezondheid inclusief denken en gevoel, of het nu gaat om slapen, opwarmen, seks, drang naar zoet, prestatie leveren of b.v. waar je lichaamsvet terecht komt, alles heeft met hormonale activiteit te maken. Hormonen hebben ook een effect op hoe je er uit ziet. Naast de compositie van je lichaam worden haar en huid ook sterk beïnvloed door hormonen. Als je je stofwisseling wilt stimuleren, lichaamsvet wilt verliezen, je eetlust wilt controleren, af wil vallen, je rustiger voelen, beter wilt slapen, je sterker voelen of beter wilt focussen dan zijn hormonen de sleutel.

Hormonen zijn dus een krachtige factor in het lichaam en zijn sterk betrokken bij de vorming van lichaamsvet en in het bijzonder bij de distributie van lichaamsvet. (waar het vet wordt opgeslagen). Daarnaast is lichaamsvet een belangrijk orgaan waar hormonen worden geproduceerd.

De naam ’hormoon’ werd voor het eerst gebruikt in juni 1905 door C. Edouard Brown-Sequard. Hormoon is afgeleid van het Griekse woord hormazones dat zoveel betekent als ‘aanzetten tot activiteit’. Er werd ook overwogen het woord harmazone te gebruiken. Dit betekent ‘het reguleren’. Beide woorden geven in ieder geval duidelijk aan in welke richting de functie van hormonen gezien werd.

In ons lichaam zijn hormonen de afgevaardigden van de natuur. Hormonen hebben als taak de gezondheidsbalans – homeostase – te handhaven. Zo kunnen ze bijvoorbeeld bewerkstelligen dat genen ‘aan- of uitgezet’ worden. Hormonen proberen alle processen in het lichaam harmonieus te laten verlopen. Zo wordt de symfonie geen kakofonie.

Terug naar begin

Wat zijn en doen hormonen?

  • Hormonen dragen de energie van licht, temperatuur en zwaartekracht over op alle systemen en organen van het lichaam in mens, dier en plant.
  • Het zijn de meest krachtige moleculen in de natuur en hebben een effect op honderden bekende en onbekende processen in het lichaam.
  • Reizen via het bloed naar alle cellen.
  • Controleren celdeling, differentiatie, natuurlijke celdood, eiwitaanmaak, metabolische snelheid etc.
  • Optimale niveaus zijn nodig voor gezondheid en kwaliteit van leven.
  • Zijn het belangrijkste onderdeel van het neuro-endocrien-immuunsyteem.
  • Hormonen regelen b.v. vervoer, snelheid van consumptie van glucose en vet tussen de verschillende duellerende organen.
  • Hormonen zijn het gereedschap voor de trade off’s tussen groei, reproductie en overleving.
  • Hormonen zijn de bemiddelaars in de trade-off tussen gezondheid en ziekte.

Het lichaam kent een groot aantal hormonen of hormoonachtige stoffen, de 6 belangrijkste:

Naam Hormonen Betreft
SUIKERHORMOON Insuline Voeding
STRESSHORMOON Cortisol Overleving/Stress
SEKSHORMONEN  Oestrogeen/Prog/Testosteron Voortplanting/onderhoud lichaam
SCHILDKLIERHORMOON T3/T4 Snelheid metabolisme
SLAAPHORMOON Melatonine Licht-Donker
SUNHORMOON Vitamine D Zon-Temperatuur

De 2 centrale hormoongroepen voor de natuur zijn de stress en sekshormonen, omdat niet gezondheid en geluk bij moeder natuur voorop staat, maar OVERLEVING (Cortisol) en VOORTPLANTING (Oestrogeen/ Progesteron/ Testosteron) van de mens.

Voor overleving en voortplanting heeft de natuur informatie nodig. Deze krijgt zij als eerste van het suikerhormoon insuline, deze informeert haar of er voldoende en goed voedsel aanwezig is. Te weinig of slecht voedsel zal voor de natuur aanleiding zijn om de productie van de sekshormonen tegen te werken, omdat er te weinig macro en micronutriënten voor handen zijn en daardoor o.a. te weinig lichaamsvet wordt aangemaakt. Dit betekent dat er geen volwaardige goede voortplanting kan plaatsvinden. Ook bij teveel en slecht voedsel(insulineresistentie) kunnen er problemen met de voortplanting ontstaan. We zien dan ook dat magere vrouwen (anorexia) en obesitas vrouwen het minst vruchtbaar zijn, ditzelfde geldt ook voor mannen.

Van het stresshormoon cortisol krijgt het informatie hoe het met de stress op het lichaam staat. Ook bij teveel en langdurige stress wordt de werking van de sekshormonen tegengewerkt. Naast cortisol zijn dus onze sekshormonen het voornaamste omdat dit de belangrijkste hormonen voor de voortplanting zijn. Zonder sekshormonen geen voortplanting en zonder voortplanting gaat de natuur minder energie steken in het repareren van het lichaam

Van melatonine en de zon, temperatuur (vitamine D) krijgt het lichaam de informatie of het dag of nacht is, maar ook welke tijd van het jaar het is, zomer, herfst, winter, lente. De hoogte van melatonine speelt een belangrijke rol bij zwanger worden. Hoog melatonine (donker) gaat de werking van de sekshormonen tegen.(als het donker is moet je slapen) In onze wereld is er echter eerder een tekort aan melatonine door het kunstlicht (lichtvervuiling).

Het schildklierhormoon geeft op zichzelf weinig informatie maar heeft een regulerende functie in het bijzonder tijdens zwangerschap en borstvoeding. De schildklier kan de snelheid van het metabolisme beïnvloeden als dat nodig is en doet dat tijdens zwangerschap en borstvoeding om moeder meer lichaamsvet te laten aanmaken voor de borstvoedingsperiode, het vertraagt haar metabolisme. Dat de schildklier bij de vrouw een andere rol speelt dan bij de man is zichtbaar in het feit dat vrouwen veel malen meer schildklierproblemen hebben dan mannen.

Terug naar begin

INSULINE, het bloedsuikerhormoon

Insuline, welke in de alvleesklier wordt geproduceerd, zorgt voor de opname van glucose (bloedsuiker), eiwitten en vetzuren in spieren en lever. De aanmaak van lichaamsvet begint en eindigt met insuline.Insuline is het belangrijkste hormoon voor het controleren van bloedsuikerniveaus, koolhydraat en vet balans. Dit maakt insuline het belangrijkste hormoon bij de aanmaak van lichaamsvet.

De rol van insuline is om glucose uit de bloedstroom te verwijderen, dit geeft een verhoging van het hongergevoel. Insuline zet teveel glucose als vet weg in het lichaam en gaat vervolgens het gebruik van vet voor energie tegen. Een goede insulinewerking is ook nodig voor opname van eiwitten (aminozuren) in de spieren.

Terug naar begin

CORTISOL, het anti-stresshormoon

Cortisol is een hormoon dat ons lichaam het vermogen geeft om goed met stressvolle situaties om te gaan. Ten tijde van stress wordt het cortisolniveau daarvoor verhoogd. In de natuur komt dat alleen voor als we moeten vluchten en wanneer we pijn hebben. Cortisol verhoogt dan ons energieniveau, alertheid en uithoudingsvermogen. Het wordt daarom ook wel het anti-stresshormoon genoemd en het wordt in de bijnieren geproduceerd. Mensen die basaal weinig cortisol hebben zijn zeer gevoelig voor stress en hebben vermoeidheidsklachten en allergieën. Cortisol is essentieel voor het leven zodat iemand zonder dit hormoon binnen korte tijd overlijdt.

Enkele functies van cortisol:

  • Belangrijk bij regulering en onderhoud van bloedsuiker niveaus, bloeddruk en spierfunctie.
  • Onderhoud van lichaamsvloeistoffen en elektrolyten, doet dit in balans met aldosteron.
  • Beschermt het lichaam tegen stress.
  • Cortisol onderdrukt het immuunsysteem en gaat op die manier ontstekingen tegen.
  • Samen met 2 andere hormonen regelt cortisol de bloeddruk.
  • Bij de Ziekte van Addison wordt geen cortisol geproduceerd en bij de Ziekte van Cushing wordt teveel cortisol geproduceerd, beiden worden als auto-immuunziektes gezien.
  • Teveel cortisol onderdrukt je stofwisselingssnelheid, door het tegengaan van de schildklierhormoon werking.
  • Teveel cortisol ontregelt de werking van serotonine dat makkelijker tot eetaanvallen van suikers en depressie kan leiden.
  • Teveel cortisol gaat de werking van de sekshormonen tegen.
  • Teveel cortisol leidt tot slaapontregeling

De stresscirkel: stress geeft meer cortisol en meer cortisol geeft weer meer stress.

Cortisol heeft een duidelijk circadiaans ritme in ons lichaam, dit betekent dat vroeg in de morgen (rond 8 uur) de productie het hoogst is en dat ’s avonds en in het begin van de nacht de productie het laagst is. Een vuistregel voor cortisol is dat de waardes van cortisol in de morgen om 8 uur tweemaal zo hoog moeten zijn als ’s avonds om 8 uur. Het zijn niet alleen lage of hoge cortisol waardes die een rol spelen, maar ook een ontregeld patroon van cortisol (b.v. lager in de morgen, hoger in de avond) kan een negatieve rol spelen.

De meest ‘giftige’ combinatie voor het lichaam is insulineresistentie, hoog cortisol en veel energierijke voedingsmiddelen, dit is een natuurlijke garantie voor obesitas.

Terug naar begin

OESTROGENEN en PROGESTERON sekshormonen van de vrouw

Oestrogeen is waarschijnlijk het oudste hormoon op aarde, het is reeds honderden miljoenen jaren op aarde. Hoewel oestrogeen en progesteron als sekshormonen worden bestempeld dekt de vlag hier absoluut de lading niet. Oestrogeen is bij 300 processen in het lichaam betrokken die niets met seks of voortplanting te maken hebben, ook progesteron is betrokken bij meer dan 100 processen welke niets te doen hebben met seks/voortplanting.

Beide hormonen spelen centrale rollen als het om de vrouwelijke cyclus en zwangerschap gaat.

  • Oestrogeen zorgt voor groei, progesteron verfijnt en stabiliseert deze.
  • Oestrogeen zorgt voor celgroei, progesteron voor tijdige celdood (apoptosis).
  • Progesteron wordt pas in grotere hoeveelheden geproduceerd vanaf de ovulatie, welke midden in haar cyclus plaatsvindt.
  • Progesteron onderdrukt een gedeelte van het vrouwelijke afweersysteem, zodat het zaadje van de man, door haar afweersysteem er niet kan worden uitgeschoten
  • Progesteron verhoogt de lichaamstemperatuur en vertraagt de maagdarmlediging.

Oestrogeen zorgt ervoor dat energie meer naar de opslagvorm van energie ons lichaamsvet verschuift en dat voldoende vocht wordt vastgehouden, dit is belangrijk voor de vrouw als ze zwanger wordt omdat haar foetus voor een groot gedeelte haar bloedsuiker op soepeert. In de tweede helft van haar zwangerschap moet zij de meeste energie uit haar lichaamsvet halen. Daarnaast heeft ze haar lichaamsvet ook nodig als ze borstvoeding gaat geven, de borstvoedingsperiode is de duurste periode van haar leven als het om energie gaat.

Het haperen en wegvallen van de ovulatie bij vrouwen tussen het 35-ste en 45-ste levensjaar (perimenopauze) zorgt ervoor dat er geen progesteron meer wordt geproduceerd. Het is vaak in deze levensfase dat zich bij de vrouw de eerste chronische klachten gaan voordoen.

De door de farmaceutische industrie geproduceerde oestrogenen en progesteron zijn bijna nooit van natuurlijke aard, dit heeft te maken met patenten, natuurlijke stoffen kunnen namelijk niet gepatenteerd worden, dus brengen ze vele malen minder geld op dan gepatenteerde niet natuurlijke hormonen.

Het grote verschil tussen progesteron en de verschillende farmaceutische progestins wordt geïllustreerd door het feit dat progesteron essentieel is voor succesvolle implantatie van het bevruchte eitje in de baarmoeder. Progestins daarentegen worden gebruikt voor abortus in de eerste dagen van de zwangerschap. Daarnaast kunnen ze geboorteafwijkingen geven. Progestins komen ook in de pil voor, en deze doen precies het tegengestelde wat moeder natuur graag heeft.

Hoeveel oestrogeen je ook hebt, als het niveau melatonine hoog is (donker) worden de receptoren van oestrogeen geblokkeerd. De kans op zwangerschap (celgroei) is dan beduidend kleiner. Als het daarentegen lang licht is (zomer), wordt juist weinig melatonine geproduceerd, de kans op zwangerschap groeit dan. Echter door de intrede van het kunstlicht ontstaat een situatie waarbij het lichaam denkt zich 365 dagen per jaar in een zomerseizoen te bevinden. Hierdoor wordt dus de melatonine aanmaak geremd en oestrogeen gestimuleerd. Celgroei staat het hele jaar op een hoog niveau. Uiteindelijk moet dit tot ontregeling leiden b.v. cystes in de eierstokken(PCOS), endometriose, borstkanker, hyperprolactinemie, vleesboom en onvruchtbaarheid.

De essentie van progesteron ligt vooral in het onderdrukken van het cellulaire afweersysteem waardoor voorkomen wordt dat het vrouwelijke afweersysteem het binnenkomende zaadje van de man afstoot. We zien ook dat als het zaadje zich kan nestelen en de foetus begint te groeien, er meer progesteron nodig is om een miskraam te voorkomen.

Terug naar begin

TESTOSTERON

Testosteron staat bekend als het mannelijke hormoon, vrouwen hebben ook testosteron echter in mindere mate. Testosteron zorgt voor een snellere stofwisseling. Dit is waarschijnlijk ook één van de reden dat mannen eerder doodgaan dan vrouwen. Testosteron verandert de manier waarop vetcellen de circulerende energie in de bloedstroom verwerken. Algemeen gesteld is het de functie van testosteron om energie in de richting van de spieren te dirigeren, zowel bij mannen en vrouwen. Zoals aangegeven speelt testosteron bij lichaamsvet een belangrijke rol door de stimulatie van actieve spieren en aan de andere kant is het betrokken bij de opslag van buikvet. Als er meer buikvet wordt vastgelegd verlaagt de hoeveelheid testosteron.

  • Testosteron heeft samen met groeihormoon een sterk vetafbrekend effect.
  • Vrouwen met meer testosteron leggen meer buikvet vast.
  • Mensen op een hoog eiwit dieet produceren meer testosteron.

Factoren die tijdens de ‘mannelijke mid-life’ het testosteron kunnen verlagen en oestrogeen kunnen verhogen:

  • Overgewicht
  • Teveel alcohol en suiker
  • Zinktekort
  • Leeftijd gerelateerde verhoging van de aromatase activiteit(het enzym aromatase zet in vetweefsel testosteron om in oestrogeen).
  • Verandering in leverfunctie
  • Hoog prolactine, laag dopamine

Een westerse man heeft gemiddeld rond het 55e levensjaar meer van het vrouwelijk hormoon oestrogeen dan de gemiddelde vrouw.

Terug naar begin

SCHILDKLIERHORMONEN, T3-T4

In het totale hormoonspectrum in ons lichaam vervult de schildklier en zijn hormonen een belangrijke rol. Dit vlindervormige orgaan bevindt zich in de hals. In tegenstelling tot verschillende andere hormonen spelen die van de schildklier een rol in élke cel van het lichaam omdat ze voor ons metabolisme verantwoordelijk zijn. Metabolisme is de som van alle fysieke en chemische processen waarbij levende substanties worden geproduceerd en onderhouden.

Als je schildklier niet goed functioneert is het onmogelijk een goede gezondheid te hebben, hoe gezond je ook leeft en eet.

Het is erg lastig om een goed begrip van de werking van de schildklier te krijgen omdat deze in de hersenen een andere rol heeft dan in het lichaam en er daardoor verschil gemaakt moet worden tussen schildklierhormonen in de hersenen en in de rest van het lichaam. In de hersenen wordt de schildklierfunctie geregeld in elke cel; elke cel in de hersenen zet het T4 om naar T3. In het lichaam daarentegen is de lever de belangrijkste plaats voor omzetting van T4 naar T3.

Om de functie en werking van schildklierhormonen te begrijpen is het belangrijk terug te gaan naar onze verre voorouders. Deze hadden vaak met een negatieve energie balans te maken, vooral in de winter. Er was dan een verlaging van de schildklierwerking (temperatuur) aan de orde zodra er te weinig voedsel voor handen was. Hierdoor werd energie voor het lichaam gespaard. De temperatuur in de hersenen moest echter op peil blijven om alert te zijn voor het vinden of veroveren van voedsel en om te voorkomen zélf prooi te worden. Daarnaast speelt de schildklier een belangrijke rol bij de vrouw, aangezien de werking van de schildklier vertraagt moet worden in de tweede helft van haar zwangerschap, om haar meer lichaamsvet te laten aanmaken voor de dure borstvoedingsperiode welke er aan komt.

Het chronisch diëten of yo-yo-en resulteert in afname van schildklierhormoon T3 niveaus tot wel 50% met een sterk verminderde BMR (aantal calorieën verbranding). Met chronisch diëten keren schildklierhormonen en hun metabolisme niet meer terug naar hun normale staat. Het lichaam blijft vaak voor jaren in de ‘hongerlijden’ stand staan, waardoor het moeilijk wordt om gewicht te verliezen. In verschillende onderzoeken is aangetoond dat de meeste van de standaard testen voor de schildklier-TSH,T4/T3- dit niet lieten zien.

Ook zien we dat vrouwen na een bevalling met een gezond voedingspatroon niet meer terug kunnen keren naar het lichaamsgewicht zoals deze voor de bevalling was. Ook hier kan sprake zijn van niet goed functionerende schildklierhormonen ondanks dat de bloedwaardes voor de schildklier (TSH-T4/T3) goed zijn. Vaak is in deze gevallen sprake van auto-immuniteit.

Als laatste weten we dat vrouwen in de menopauze veel moeite hebben om lichaamsvet kwijt te raken. Doordat de hormonen oestrogeen en progesteron sterk verlaagd zijn, oordeelt moeder natuur dat mevrouw net een kind heeft gekregen en dat de borstvoedingsperiode aangebroken is en daarbij hoort een verlaging van de schildklierhormonen. Een verlaagde werking van T3/T4 maakt afvallen vaak zeer moeilijk. Depressie, chronische vermoeidheid, angst, insuline resistentie, fibromyalgie zijn enkele van de andere problemen.

Terug naar begin

MELATONINE

Melatonine wordt voornamelijk geproduceerd in de epifyse, het maag-darmkanaal en in de ogen. Ouder worden, licht, overgewicht en roken gaan de aanmaak van melatonine tegen.

De licht-donker cyclus helpt bij het synchroniseren van activiteit van de centrale biologische klok. Dit gebeurt in de hypothalamus die de productie en secretie van melatonine via de epifyse regelt. De duur van de melatonine productie wordt gereguleerd door de lengte van de nacht (donker).

Dit betekent dat de hypothalamus-epifyse as een kalender voor het lichaam is.

Melatonine werd in 1958 door twee onderzoekers Lerner en Case geïsoleerd. Ze gaven het de naam melatonine naar het Griekse woord ‘melas’ dat zwart betekent en ‘tosos’ dat laboratorium betekent. De naam werd gekozen omdat, wanneer melatonine aangebracht werd op de huid van een laboratoriumkikker, deze reageerde met verandering van de pigmentcellen op de huid van de kikker, deze werden hierdoor lichter of donkerder. Sommige dieren, inclusief kikkers en verschillende reptielen zoals de kameleon, kunnen hun huidskleur meteen aanpassen voor camouflage om zich tegen roofdieren te beschermen. Hun epifyse controleert deze levensreddende functie.

Melatonine welke ‘s nachts (donker) het hoogst is, geeft een verlaging van onze lichaamstemperatuur waardoor ons metabolisme vertraagt. Naarmate het melatonine niveau in het bloed stijgt, daalt de lichaamstemperatuur. Onze schildklierhormonen, stresshormoon (cortisol), testosteron en serotonine zijn ’s nachts het laagst en overdag het hoogst. Zo bevindt zich ’s morgens 2 maal zo veel cortisol in het bloed als ’s avonds. Andere hormonen zoals het groeihormoon en prolactine hebben ’s nachts het hoogste niveau omdat dit hormonen zijn die tijdens onze slaap het lichaam herstellen.(reviseren). Dat geldt in het bijzonder voor ons afweersysteem. Zo is ons lichaam weer in optimale conditie voor de volgende dag. Dit proces verloopt alleen goed bij een goede slaap van minimaal 7 uur.

Voor mensen geldt dat er meer dan 100 lichaamsfuncties en gedragingen zijn die circadiaanse ritmes volgen. We noemen als voorbeelden: bloeddruk, hartslag, eetlust, afgifte van hormonen en voedselverteringsenzymen, ontgifting en de lichamelijke reactie op medicatie.

Melatonine is o.a. betrokken bij:

  • Circadiaans ritme regulatie
  • Lichaamstemperatuur
  • Slaap
  • Het hormonale systeem
  • Reparatie en renovatie activiteiten van het lichaam gedurende de nacht
  • Immuun activiteit
  • Tumor controle
  • Glucose en vetmetabolisme
  • Antioxidant/vrije radicalen mechanismen

Melatonine speelt een zeer belangrijke rol bij het z.g.n. circadiaans ritme. Het woord circadian is samengesteld uit de Latijnse woorden circa en dian en betekent ‘om en nabij een dag’. Het verwijst naar de ritmes in de natuur die gereguleerd worden door de zon.

Hoewel taalkundig niet volledig juist duiden wij met circadiaanse ritmes alle natuurlijke ritmes. Er zijn vele ritmes in de natuur, het dagritme van 24 uur, de maan(d) en de seizoenen zijn het duidelijkst maar er zijn veel meer natuurritmes.

  • De dagcyclus is herkenbaar aan het ritme van licht en donker en is de rondgang van de aarde rond de zon.
  • De maan(d) cyclus zien we in het bijzonder terug bij vrouwen in hun menstruele cyclus. Dit is de tocht van de maan rond de aarde die 29 ½ dag duurt.
  • De jaarcyclus met seizoenen heeft te maken met de 365 dagen en 6 uur die de aarde nodig heeft om de rondgang rond de zon te volbrengen.

De cyclus van licht-donker gedurende de dag en nacht geeft het dagelijkse ritme en het seizoenritme het beste weer. De lengte van de dag (licht) wordt ook wel de fotoperiode wordt genoemd en is een duidelijke indicatie van de tijd van het jaar. In de zomer zijn in Nederland en het noordelijk halfrond de dagen langer dan in de winter.

De afstemming van de levenscyclus aan de omgeving kan zó nauwkeurig zijn, dat een paar dagen verschil voor sommige diersoorten het verschil kan maken tussen leven en dood.

Het circadiaans ritme is af te lezen aan de lichaamstemperatuur en de hormoonproductie.

Ontregelingen van ons circadiaans ritme zijn sterk verbonden met o.a. (mentale) ziektes, slaapproblemen en bijvoorbeeld een jetlag.

De rotatie van de aarde onderwerpt ieder organisme aan een dagelijkse cyclus van 24 uur. Daarnaast zorgt de rotatie van de aarde om de zon ervoor dat ieder organisme beïnvloed wordt door de seizoenen.”

Terug naar begin

VITAMINE D

Vitamine-D is uniek onder vitamines:

  • Het komt maar in kleine hoeveelheden en in heel weinig voedingsmiddelen voor: vis, ei, lever en melk.
  • Het kan in het lichaam gevormd worden na blootstelling aan de zon (UVB straling).
  • Vitamine-D is eigenlijk meer een prohormoon dan een vitamine. Het wordt net als andere steroïdhormonen uit cholesterol gevormd.

Vitamine-D wordt opgeslagen in lichaamsvet, om dit in de winter, als er geen zonsterkte is, vrij te maken. Dit proces is beduidend minder efficiënt bij dikke mensen omdat het

lichaam bij hen vitamine-D in de vetcellen probeert vast te houden. Meer lichaamsvet en minder buitenshuis verblijven worden geassocieerd met een lager Vitamine-D niveau.

Ook is er een duidelijke jaarcylcus die gerelateerd is aan de zon. Zo zien we dat op het noordelijk halfrond ter hoogte van Nederland, vitamine-D (de ‘zonneschijnvitamine’) in september, in het lichaam het hoogste niveau heeft terwijl in maart het laagste pijl wordt bereikt.

Terug naar begin

Risicofactoren voor een vitamine-D tekort

  • Leeftijd: Als je ouder bent is het moeilijker vitamine-D uit zonlicht te maken.
  • Levensstijl: Als je veel binnen bent krijg je minder zonlicht en wordt minder vitamine-D aangemaakt. Ook teveel stress, een ontregeling van cortisol, kan tot een tekort aan vitamine D leiden evenals obesitas.
  • Geografische locatie: Als je leeft op een plek met lange winters (noordelijk halfrond) krijg je het hele jaar te weinig zonlicht.
  • Ras: Voor mensen met een donkere huid, in het bijzonder van Afrikaanse afkomst, is het lastiger vitamine-D aan te maken wanneer ze niet rond de evenaar wonen. (hun voorouders leefden rond de evenaar waar het hele jaar door de zon schijnt).
  • Cultuur: Bepaalde culturen willen dat vrouwen hun lichaam in het geheel bedekken met kleding, waardoor de zonnestralen de huid niet bereiken.
  • Vet malabsorptie syndromen: Bij deze mensen is de vetopname gestoord. Bijbehorende ziekten zijn o.a.: ziekte van Crohn, taaislijmziekte, leverziekten, alvleesklier-enzymtekort.
  • Nierziekten: Ernstige nierziekten kunnen de omzetting van calcidiol naar calcitriol tegengaan.
  • Leverziekte: Vermindert de productie van calcidiol en maakt het moeilijk om vitamine-D vanuit de darmen op te nemen.
  • Medicijnen: langdurig gebruik van medicijnen tegen epilepsie als phenytain en phenobarbital kunnen de productie van calcidiol in de lever tegengaan. Ook prednison en andere op cortisol gebaseerde geneesmiddelen kunnen voor een vitamine D tekort zorgen.
  • Veganisten en vegetariërs: te weinig dierlijke producten in de voeding, samen met te weinig zon, kan op termijn tot tekorten leiden.

Vitamine A – D en K zijn zogenaamde dierlijke vetoplosbare vitaminen, ze worden door of in dieren geproduceerd. Vitamine A (retinol) en D (cholecalciferol) zijn de voorstoffen van retinolzuur en calcitriol welke een hormoonachtige werking op onze genen en DNA laten zien. Ze doen dit samen met de steroïdhormonen (cortisol, oestrogeen, progesteron, testosteron) en de schildklierhormonen (T3/T4). Al deze hormonen werken samen en hebben een sterke invloed op elkaar.

Terug naar begin